Một tàu khai thác của Nhật Bản đã khởi hành hôm thứ Hai (12/1) tới một đảo san hô xa xôi nhằm thăm dò trữ lượng bùn đáy biển giàu đất hiếm, trong nỗ lực của Tokyo nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các khoáng sản quan trọng trong bối cảnh Bắc Kinh đang thắt chặt nguồn cung.
Tàu thử nghiệm Chikyu sẽ thực hiện nhiệm vụ kéo dài một tháng gần đảo Minamitori, cách Tokyo khoảng 1.900 km về phía đông nam. Dự án này được kỳ vọng sẽ đánh dấu lần đầu tiên trên thế giới bùn đáy biển chứa đất hiếm được bơm liên tục từ độ sâu khoảng 6 km lên tàu.
Giống như nhiều đồng minh phương Tây, Nhật Bản đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản thiết yếu cho sản xuất ô tô, điện thoại thông minh và thiết bị quân sự, trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao với Trung Quốc gia tăng.
“Một trong những mục tiêu của chúng tôi là xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm sản xuất trong nước, qua đó đảm bảo nguồn cung ổn định các khoáng sản quan trọng cho ngành công nghiệp,” ông Shoichi Ishii, người đứng đầu dự án do chính phủ hậu thuẫn, cho biết trước khi con tàu rời cảng Shizuoka tháng trước.
Động thái của Nhật Bản diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc tuần trước đã cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng dành cho quân đội Nhật Bản, bao gồm một số khoáng sản quan trọng. Tờ Wall Street Journal đưa tin Bắc Kinh cũng đã bắt đầu hạn chế rộng hơn việc xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản.
Tokyo đã lên án lệnh cấm các mặt hàng lưỡng dụng, song từ chối bình luận về thông tin hạn chế xuất khẩu đất hiếm trên diện rộng, điều mà phía Trung Quốc chưa chính thức xác nhận. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết Bắc Kinh đang cân nhắc các biện pháp này.
Theo các nguồn tin thân cận, các bộ trưởng tài chính của Nhóm Bảy nền kinh tế phát triển (G7) sẽ thảo luận vấn đề nguồn cung đất hiếm tại cuộc họp ở Washington vào thứ Hai (12/1).
Nhật Bản từng trải qua gián đoạn nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc vào năm 2010, khi Bắc Kinh tạm ngừng xuất khẩu sau một sự cố gần quần đảo tranh chấp ở Biển Hoa Đông. Kể từ đó, Tokyo đã giảm tỷ lệ phụ thuộc vào Trung Quốc từ khoảng 90% xuống còn 60% thông qua đầu tư vào các dự án ở nước ngoài, hợp tác với công ty Lynas Rare Earths của Australia, cũng như thúc đẩy tái chế và các quy trình sản xuất ít phụ thuộc vào đất hiếm.
Tuy nhiên, dự án tại đảo Minamitori là nỗ lực đầu tiên nhằm tìm kiếm nguồn cung đất hiếm trong nước.
Theo các nhà phân tích, đối với một số nguyên tố đất hiếm nặng – chẳng hạn như những nguyên tố dùng để chế tạo nam châm cho động cơ xe điện và xe hybrid – Nhật Bản hiện gần như hoàn toàn phụ thuộc vào Trung Quốc, đặt ra rủi ro đáng kể cho ngành công nghiệp ô tô chủ chốt của nước này.
