Nền kinh tế Mỹ, sau một năm chịu tác động từ các cú sốc về thương mại, nhập cư và những thay đổi chính sách khác, đang bước vào một giai đoạn bất ổn mới sau quyết định của Tổng thống Donald Trump phát động chiến dịch tấn công không giới hạn nhằm vào Iran, với mục tiêu lật đổ chính quyền Hồi giáo cầm quyền lâu năm tại quốc gia này.
Khi các đòn đáp trả lan rộng khắp khu vực và ông Trump cảnh báo xung đột có thể kéo dài ít nhất vài tuần, giới phân tích đang đánh giá một loạt rủi ro khó lường. Giá dầu đã tăng vọt từ khoảng 70 USD lên gần 80 USD/thùng vào cuối tuần trước khi hạ nhiệt phần nào, trong khi hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với thương mại năng lượng toàn cầu, bắt đầu chững lại.
Dù Mỹ ít phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng nhập khẩu hơn nhiều nền kinh tế phát triển khác nhờ sản lượng dầu khí nội địa lớn, các tác động lan tỏa thông qua thương mại toàn cầu, chi phí đầu vào và tâm lý đầu tư vẫn có thể làm suy yếu đà phục hồi đang hình thành trong năm nay.
Một khảo sát gần đây của Conference Board cho thấy niềm tin của các giám đốc điều hành Mỹ đã cải thiện đáng kể, song gần 60% vẫn coi căng thẳng địa chính trị là rủi ro gây gián đoạn lớn.
Trước đó, Ngân hàng Thế giới đánh giá triển vọng kinh tế Mỹ là “lạc quan” – nhận định giờ đây phải đối mặt với phép thử từ một cuộc xung đột khó dự đoán tại khu vực sản xuất dầu trọng yếu, có thể ảnh hưởng đến vận tải biển, chuỗi cung ứng và giá hàng hóa.
Joseph Lupton, kinh tế trưởng tại JPMorgan, cho biết trong một báo cáo cuối tuần rằng một trong những nền tảng cho dự báo năm 2026 của ông là sự “giảm dần thận trọng” liên quan đến chính sách Mỹ, khi doanh nghiệp bắt đầu nối lại tuyển dụng và chi tiêu vốn ngoài lĩnh vực công nghệ. “Sự phục hồi non trẻ này đang đứng trước rủi ro. Một cuộc chiến quân sự, chồng chất lên ‘cuộc chiến thương mại’ hiện hữu, có thể làm dấy lên lo ngại về ổn định toàn cầu,” ông viết.
Mức độ tác động và hệ quả đối với chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ phụ thuộc vào diễn biến giá dầu và phạm vi leo thang của xung đột, bao gồm cả nguy cơ biến thành cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ tại Iran sau vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei trong một cuộc không kích.
Kinh nghiệm từ cuộc xung đột Nga-Ukraine năm 2022 cho thấy Fed ban đầu phản ứng thận trọng trước rủi ro địa chính trị, nhưng sau đó buộc phải đẩy nhanh lộ trình tăng lãi suất khi lạm phát gia tăng mạnh.
“Xung đột với Iran là một biến số khó định lượng, dù thị trường có thể nhanh chóng chuyển hướng nếu căng thẳng chuyển từ xung đột khu vực sang bất ổn nội bộ,” Tim Duy, kinh tế trưởng về Mỹ tại SGH Macro Advisors, nhận định.
Trong một ghi chú riêng, Giám đốc điều hành SGH, Sassan Ghahramani, cảnh báo về kịch bản nội chiến tại Iran hoặc các hành động leo thang nhắm vào trung tâm dân sự nhằm gây sức ép lên kinh tế toàn cầu. Theo ông, mức độ bất định hiện nay khiến triển vọng tăng trưởng của Mỹ và thế giới trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
