Chính quyền Tổng thống Donald Trump khẳng định “không có gì phải vội vàng” trong việc gia hạn thỏa thuận ngừng chiến thương mại về thuế quan và khoáng sản quan trọng với Trung Quốc, bất chấp việc thỏa thuận này sẽ chính thức đáo hạn vào tháng 11 tới. Tuyên bố được Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đưa ra hôm thứ Ba (19/05) bên lề hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo tài chính G7 tại Paris.
Trong cuộc phỏng vấn độc lập đầu tiên kể từ sau chuyến công du tháp tùng Tổng thống Trump tới Bắc Kinh tuần trước, ông Bessent đánh giá tình hình thương mại song phương hiện tại “đang rất ổn định”. Người đứng đầu ngành tài chính Mỹ bày tỏ sự tin tưởng rằng Bắc Kinh sẽ chấp nhận việc Washington khôi phục các mức thuế quan trước đây thông qua các điều khoản mới của Mục 301, miễn là các mức thuế này không bị đẩy lên cao hơn. Ông Bessent cũng lưu ý rằng Trung Quốc “đã thực hiện khá tốt, dù chưa đến mức xuất sắc” các nghĩa vụ liên quan đến nguồn cung khoáng sản thiết yếu.
Thỏa thuận ngừng chiến hiện tại, vốn được hai siêu cường đàm phán cam go vào năm ngoái, là chiếc phao cứu sinh ngăn chặn sự sụp đổ hoàn toàn của dòng chảy thương mại toàn cầu, sau khi các mức thuế ba chữ số của ông Trump vấp phải sự trả đũa quyết liệt từ Bắc Kinh.
Nhờ thỏa thuận này, mức thuế bổ sung đối với hàng hóa Trung Quốc đã được kéo giảm xuống còn khoảng 20% (bên cạnh mức thuế 25% áp đặt từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump), và hiện đang tạm giữ ở mức 10% trước khi một sắc thuế tạm thời hết hạn vào tháng 7. Đặc biệt, các hợp đồng bom tấn vừa đạt được tại Bắc Kinh – bao gồm đơn hàng 200 máy bay Boeing và cam kết mua 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm – được phía Washington xác nhận là các thương vụ độc lập, tách biệt hoàn toàn với thời hạn của thỏa thuận ngừng chiến tháng 11.
Theo lộ trình đối ngoại, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến sẽ đến Washington vào tháng 9 để hội đàm tại Nhà Trắng. Trước dấu mốc này, Bộ trưởng Bessent sẽ có buổi làm việc riêng với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong nhằm cụ thể hóa các nghị định thư song phương về thương mại có quản lý, đầu tư và trí tuệ nhân tạo.
Đáng chú ý, hai bên đã thống nhất thành lập một “Hội đồng Thương mại” để xác định danh mục khoảng 30 tỷ USD hàng hóa phi chiến lược nhằm giảm hoặc xóa bỏ hoàn toàn thuế quan. Phía Mỹ gợi ý Trung Quốc có thể hạ rào cản đối với thiết bị y tế và sản phẩm năng lượng Mỹ, trong khi Washington sẽ cân nhắc cắt giảm thuế cho các mặt hàng tiêu dùng không thể sản xuất nội địa như pháo hoa hay trang phục Halloween, đồng thời giữ nguyên mức thuế 7,5% đối với các sản phẩm công nghệ như tivi màn hình phẳng hay thiết bị nhớ flash.
Song song với thương mại, một Ban Đầu tư cũng sẽ được thiết lập nhằm sàng lọc các dòng vốn nhị phân. Ông Bessent nhấn mạnh cơ chế này sẽ đóng vai trò như một bộ lọc vòng ngoài, giúp định hình rõ ràng các thương vụ không xâm phạm an ninh quốc gia trước khi chúng phải chuyển lên Ủy ban Đầu tư Nước ngoài tại Mỹ (CFIUS) thẩm định, từ đó loại bỏ sớm các dự án mà Washington chưa sẵn sàng tiếp nhận.
Chuỗi cuộc gặp cấp cao tiếp theo giữa ông Trump và ông Tập tại Hội nghị thượng đỉnh APEC vào tháng 11 và Thượng đỉnh G20 vào tháng 12 tại Florida được kỳ vọng sẽ là những thời điểm quyết định để hai nền kinh tế lớn nhất thế giới chính thức chốt phương án cho giai đoạn tiếp theo của mối quan hệ thương mại đầy trắc trở này.
