Lạm phát Mỹ tăng vọt với tốc độ nhanh nhất trong 3 năm

Áp lực lạm phát tại Mỹ vừa ghi nhận bước leo thang đáng báo động, trực tiếp dội gáo nước lạnh vào những nỗ lực ổn định kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Báo cáo chính thức do Bộ Lao động Mỹ công bố vào ngày thứ Tư (10/06) cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 5 đã tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất trong vòng ba năm qua, dưới tác động trực diện từ sự bùng nổ của giá năng lượng toàn cầu trong bối cảnh xung đột Trung Đông kéo dài.

Cụ thể, Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) toàn phần của Mỹ đã tăng vọt 4,2% so với cùng kỳ 12 tháng trước, đánh dấu mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2023 và cao hơn đáng kể so với mức 3,8% của tháng 4. Tính theo tháng, giá cả hàng hóa đã nhích thêm 0,5%. 

Mặc dù các số liệu này hoàn toàn trùng khớp với dự báo của các nhà kinh tế, việc giá cả liên tục leo thang tháng thứ ba liên tiếp đang tạo ra một sức ép nghẹt thở lên các hộ gia đình Mỹ, buộc họ phải thâm hụt vào tiền tiết kiệm để trang trải chi phí sinh hoạt thường nhật. Đáng ngại hơn, tốc độ lạm phát đã chính thức vượt xa đà tăng trưởng tiền lương trong tháng thứ hai liên tiếp, đe dọa trực tiếp đến động lực chi tiêu – vốn là đầu tàu tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

“Ngòi nổ” chính kích hoạt đợt bùng phát lạm phát lần này nằm ở nhóm hàng hóa năng lượng. Với mức tăng 3,9% trong tháng, chi phí năng lượng đã đóng góp tới hơn 60% vào tổng mức tăng CPI toàn phần. Tính chung trong vòng một năm qua, nhóm này đã tăng phi mã 23,5%, trong đó giá xăng ghi nhận mức tăng tốc 7,0% riêng trong tháng 5 và tăng tới 40,5% so với cùng kỳ năm ngoái. 

Bất chấp một vài tín hiệu hạ nhiệt của giá dầu thô trong những tuần gần đây làm dấy lên hy vọng về một đỉnh lạm phát, cục diện thực địa lại đang chuyển biến theo hướng tồi tệ hơn. 

Ngay sau các đòn không kích ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Iran vào ngày thứ Ba, Tổng thống Donald Trump hôm thứ Tư đã đưa ra tuyên bố đanh thép rằng Tehran đã bỏ lỡ cơ hội đàm phán và giờ đây sẽ “phải trả giá” – động thái khiến Iran lập tức đe dọa rút khỏi mọi đối thoại ngoại giao và duy trì lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.

Bên cạnh mặt trận năng lượng, chi phí nhà ở cũng là tác nhân lớn giữ lạm phát ở mức cao khi giá thuê nhà tăng mạnh 0,4%. Ngược lại, lạm phát cốt lõi – loại bỏ hai thành phần dễ biến động là thực phẩm và năng lượng – lại ghi nhận tín hiệu tích cực nhẹ khi chỉ tăng 0,2% so với tháng trước (giảm từ mức 0,4% của tháng 4), chủ yếu nhờ mức giảm 1,7% của phí bảo hiểm xe cơ giới. Trên thị trường tài chính, báo cáo CPI khiến đồng USD quay đầu giảm giá so với rổ tiền tệ chủ chốt, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ nhích tăng nhẹ.

Báo cáo lạm phát nóng, kết hợp với dữ liệu thị trường lao động bùng nổ tuần trước khi số lượng việc làm mới vượt kỳ vọng tháng thứ ba liên tiếp và tỷ lệ thất nghiệp giữ vững ở mức 4,3%, đang đẩy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào thế tiến thoái lưỡng nan. 

Giới phân tích nhận định các chỉ số lạm phát hiện đều bỏ xa mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương, củng cố vững chắc kịch bản Fed sẽ buộc phải neo lãi suất chuẩn ở mức cao kỷ lục 3,50% – 3,75% trong cuộc họp tuần tới, và có thể phải duy trì mức này cho đến tận năm 2027. 

Chiến lược gia trưởng Jeffrey Roach tại LPL Financial cảnh báo rằng, nếu cuộc khủng hoảng Iran tiếp tục kéo dài và eo biển Hormuz không được khai thông trước cuối tuần Lễ Lao động, cú sốc cung năng lượng sẽ ngấm sâu vào toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa, kích hoạt làn sóng tăng giá dây chuyền và bóp nghẹt mọi dự báo chính sách tiền tệ.