SpaceX bị S&P từ chối đặc cách gia nhập chỉ số S&P 500 sớm

Nỗ lực của tỷ phú Elon Musk nhằm tái định nghĩa các quy tắc tài chính toàn cầu vừa vấp phải một rào cản pháp lý lớn. Vào ngày thứ Năm (04/06), tổ chức định hạng tín nhiệm S&P Global tuyên bố sẽ giữ nguyên các tiêu chuẩn niêm yết nghiêm ngặt đối với các chỉ số cốt lõi của mình. 

Quyết định cứng rắn này đồng nghĩa với việc siêu tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX sẽ bị tước bỏ cơ hội “gia nhập thần tốc” vào chỉ số chuẩn Phố Wall S&P 500 ngay sau khi phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Trước đó, người giàu nhất hành tinh Elon Musk đã tìm mọi cách viết lại kịch bản lên sàn cho SpaceX. Bên cạnh việc trao cho các nhà đầu tư cá nhân quyền tiếp cận cổ phần lớn hơn hay thiết lập cơ cấu quản trị tối cao nhằm nắm quyền kiểm soát tuyệt đối Hội đồng quản trị, ông Musk còn ráo riết vận động các nhà cung cấp chỉ số cho phép SpaceX gia nhập sớm. 

Với mục tiêu huy động 75 tỷ USD ở mức định giá kỷ lục 1,75 nghìn tỷ USD, SpaceX nghiễm nhiên sẽ lọt vào top 10 tập đoàn có giá trị vốn hóa lớn nhất nước Mỹ ngay khi chào sàn, bất kể tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thực tế (free-float) ngoài thị trường là rất nhỏ.

Tuy nhiên, S&P Global đã thẳng thừng từ chối tạo tiền lệ. Đại diện ban điều hành chỉ số khẳng định không nên đưa ra bất kỳ ngoại lệ nào liên quan đến năng lực tài chính, thời gian vận hành và hệ số trọng lượng đầu tư (IWF) của một doanh nghiệp chỉ dựa vào quy mô vốn hóa thị trường của họ. 

Theo quy định bất biến của S&P 500, một công ty bắt buộc phải chứng minh được năng lực sinh lời theo Nguyên tắc Kế toán được Chấp nhận Chung (GAAP) trong quý gần nhất, đồng thời tổng lợi nhuận của 4 quý liên tiếp phải là số dương. Đây chính là “gót chân Achilles” của SpaceX khi báo cáo tài chính nội bộ cho thấy hãng ghi nhận khoản lỗ ròng lên tới 4,94 tỷ USD vào năm 2025, dù doanh thu tăng trưởng ấn tượng 33% đạt mức 18,67 tỷ USD.

Quyết định này được giới phân tích tài chính Phố Wall đánh giá là một bước đi bảo vệ uy tín cần thiết cho thị trường chứng khoán Mỹ. Ông Art Hogan, chiến lược gia trưởng tại B. Riley Wealth, nhận định động thái của S&P Dow Jones Indices cho thấy tinh thần thượng tôn các quy tắc cốt lõi về lợi nhuận. Việc bẻ cong luật lệ chỉ vì một doanh nghiệp có quy mô quá lớn nhưng thực chất chưa thể tự nuôi sống mình bằng dòng tiền cốt lõi là điều hoàn toàn không hợp lý. 

Sự thận trọng của S&P diễn ra ngay sau khi tổ chức này hoàn tất cuộc khảo sát ý kiến các quỹ đầu tư lớn về việc có nên rút ngắn thời gian thử thách và loại bỏ rào cản lợi nhuận đối với các siêu doanh nghiệp tư nhân hay không. Chỉ số S&P 500 hiện là thước đo chuẩn mực nhất hành tinh, nơi các quỹ đầu tư thụ động đang quản lý hàng nghìn tỷ USD tài sản sẽ bị buộc phải mua vào cổ phiếu một cách cơ học nếu quy định bị thay đổi.

Dẫu vậy, SpaceX vẫn tìm thấy những cánh cửa mở rộng khác trên thị trường đại chúng. Sàn Nasdaq trước đó đã nhanh tay sửa đổi quy chế kỹ thuật để dọn đường cho SpaceX, cùng các đại gia trí tuệ nhân tạo như Anthropic, dễ dàng ghi danh vào chỉ số công nghệ Nasdaq 100 ngay sau khi niêm yết, hứa hẹn kích hoạt một làn sóng mua gom cổ phiếu khổng lồ từ các quỹ chỉ số toàn cầu. 

Sự sốt sắng của các sàn giao dịch xuất phát từ nỗi lo ngại về tình trạng suy giảm số lượng công ty niêm yết tại Mỹ, buộc họ phải ra sức chèo kéo các thương vụ bom tấn của Elon Musk, Anthropic hay OpenAI. 

Về phần mình, S&P Global cho biết dù đóng cửa S&P 500, họ sẽ mở đường để SpaceX gia nhập các chỉ số ít khắt khe hơn như S&P Total Market Index và Dow Jones US Total Stock Market Index. Đồng thời, hãng FTSE Russell cũng xác nhận gã khổng lồ vũ trụ này hoàn toàn đủ điều kiện lọt vào các bộ chỉ số Russell US Equity và FTSE Global Equity nhờ cơ chế xét duyệt nhanh mới được ban hành.