Thị trường tài chính toàn cầu bước vào trạng thái biến động mạnh sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế quan đối với 8 quốc gia châu Âu cho đến khi Washington được phép mua Greenland, động thái khiến đồng euro rơi xuống mức thấp nhất trong bảy tuần vào cuối phiên giao dịch Chủ nhật (18/1).
Theo tuyên bố của ông Trump, Mỹ sẽ áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% kể từ ngày 1/2 đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh. Mức thuế này sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6 nếu các bên không đạt được thỏa thuận.
Các nền kinh tế lớn trong Liên minh châu Âu đã lên án việc gắn vấn đề thuế quan với Greenland là hành động “tống tiền”. Pháp đề xuất đáp trả bằng một loạt biện pháp kinh tế chưa từng được áp dụng trước đây.
Khi thị trường châu Á – Thái Bình Dương mở cửa đầu tuần, đồng euro giảm 0,2% xuống quanh 1,1572 USD, mức thấp nhất kể từ tháng 11. Đồng bảng Anh cũng suy yếu, trong khi đồng yên Nhật tăng giá so với đô la Mỹ.
“Những hy vọng rằng căng thẳng thuế quan đã lắng dịu trong năm nay đã tan biến, và chúng ta lại quay trở về bối cảnh giống như mùa xuân năm ngoái,” ông Holger Schmieding, kinh tế trưởng của Berenberg, nhận định.
Các biện pháp thuế quan diện rộng mà ông Trump công bố vào “Ngày Giải phóng” hồi tháng 4/2025 từng gây chấn động thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, trong nửa cuối năm, giới đầu tư phần lớn đã phớt lờ các đe dọa thương mại từ Washington, coi đó là chiến thuật đàm phán, đặc biệt sau khi Mỹ đạt được các thỏa thuận với Anh, EU và nhiều đối tác khác.
Dù giai đoạn trầm lắng đó có thể đã chấm dứt, phản ứng của thị trường trong tuần này có thể được kiềm chế phần nào bởi thực tế là tâm lý nhà đầu tư trong năm 2025 tỏ ra bền bỉ hơn dự kiến, trong khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn đi đúng hướng. Thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa ngày thứ Hai nhân Ngày Martin Luther King Jr., khiến phản ứng từ Phố Wall bị trì hoãn.
Triển vọng của đồng đô la Mỹ hiện chưa rõ ràng. Đồng bạc xanh vẫn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, song cũng có nguy cơ chịu áp lực khi Washington trở thành tâm điểm của bất ổn địa chính trị, tương tự những gì đã xảy ra hồi tháng 4 năm ngoái.
Bitcoin – tài sản có tính thanh khoản cao và giao dịch suốt cuối tuần – hầu như không biến động, giao dịch quanh mức 95.330 USD.
Theo Capital Economics, Anh và Đức là hai nền kinh tế chịu tác động lớn nhất từ việc Mỹ tăng thuế. Tổ chức này ước tính mức thuế 10% có thể làm giảm GDP của hai nước khoảng 0,1%, trong khi mức thuế 25% có thể kéo giảm sản lượng từ 0,2% đến 0,3%.
Cổ phiếu châu Âu hiện vẫn giao dịch gần các mức cao kỷ lục. Chỉ số DAX của Đức và FTSE của London đã tăng hơn 3% trong tháng này, vượt trội so với mức tăng 1,3% của chỉ số S&P 500.
Cổ phiếu quốc phòng châu Âu được dự báo tiếp tục hưởng lợi từ căng thẳng địa chính trị, sau khi tăng gần 15% trong tháng này, trong bối cảnh các sự kiện liên quan đến Greenland và việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro làm gia tăng lo ngại an ninh.
Đồng krone Đan Mạch, vốn được quản lý chặt chẽ, cũng thu hút sự chú ý. Dù đã suy yếu, đồng tiền này vẫn giao dịch gần tỷ giá trung tâm neo vào đồng euro và không xa mức thấp nhất trong sáu năm.
“Cuộc chiến thương mại Mỹ – EU đã bùng phát trở lại,” bà Tina Fordham, chiến lược gia địa chính trị và nhà sáng lập Fordham Global Foresight, nhận định.
Động thái mới nhất của ông Trump diễn ra trong bối cảnh các quan chức cấp cao của EU và khối Mercosur tại Nam Mỹ vừa ký kết một thỏa thuận thương mại tự do, làm gia tăng thêm những toan tính địa chính trị và thương mại toàn cầu.
