Áp lực lạm phát tại Mỹ vừa ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong vòng ba năm qua, thổi bùng lên những lo ngại về một giai đoạn bất ổn kinh tế kéo dài.
Việc giá năng lượng tăng phi mã do cuộc chiến Iran đóng băng eo biển Hormuz không chỉ củng cố vững chắc quan điểm rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ phải thắt chặt tiền tệ cho đến tận năm sau, mà còn trực tiếp xói mòn lòng tin của cử tri đối với chính quyền đương nhiệm ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Báo cáo chiến lược do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày thứ Năm (28/05) đã phác thảo một bức tranh kinh tế vĩ mô đầy thách thức. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát ưa thích của Fed – đã tăng vọt 3,8% trong vòng 12 tháng tính đến tháng 4, xác lập mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 5/2023.
Nếu loại trừ hai thành phần dễ biến động là thực phẩm và năng lượng, chỉ số PCE lõi cũng tăng tới 3,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Hệ lụy từ việc chi phí sinh hoạt leo thang là thu nhập khả dụng thực tế của người dân Mỹ đã sụt giảm tháng thứ ba liên tiếp, kéo tỷ lệ tiết kiệm hộ gia đình chạm đáy thấp nhất trong vòng bốn năm và đe dọa bóp nghẹt động lực chi tiêu tiêu dùng quốc nội.
Nguyên nhân cốt lõi đẩy lạm phát bùng phát trở lại bắt nguồn từ những gián đoạn địa chính trị nghiêm trọng tại Trung Đông, kết hợp với các chính sách bảo hộ thương mại sẵn có. Việc phong tỏa tuyến hàng hải huyết mạch eo biển Hormuz đã tạo ra một cú sốc cung ứng năng lượng nặng nề, đẩy giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ tăng tới 12,3% chỉ riêng trong tháng 4 và tăng hơn 50% kể từ khi tiếng súng chiến sự nổ ra vào cuối tháng 2.
Bên cạnh đó, tác động dây chuyền từ chính sách thuế nhập khẩu mạnh tay của Tổng thống Donald Trump tiếp tục ngấm sâu vào nền kinh tế, đẩy giá cả hàng hóa tổng thể tăng 0,7% và giá thực phẩm nhích thêm 0,5%, tạo nên một gọng kìm chi phí bủa vây người tiêu dùng.
Diễn biến tiêu cực này đang đẩy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ vào một thế cờ vô cùng ngặt nghèo. Ông Olu Sonola, Trưởng bộ phận kinh tế Mỹ tại Fitch Ratings, nhận định rằng dù ngân hàng trung ương không thể can thiệp vào các cú sốc nguồn cung địa chính trị, họ cũng không thể ngồi yên nhìn đà tăng giá dầu ngấm sâu vào lạm phát cơ bản.
Trên thị trường tài chính, giới đầu tư đang đặt cược rằng Fed sẽ buộc phải đóng băng lãi suất điều hành ở mức cao 3,50% – 3,75% cho đến tận năm 2027. Thậm chí, biên bản cuộc họp lập pháp gần nhất còn cho thấy một bộ phận các nhà hoạch định chính sách đã bắt đầu tính đến kịch bản phải tái tăng lãi suất để kiềm tỏa rủi ro.
Về mặt chính trị, “cơn bão” lạm phát này đang thử thách nghiêm trọng cam kết tranh cử của Tổng thống Donald Trump, người từng giành chiến thắng vào năm 2024 phần lớn nhờ lời hứa bình ổn giá cả. Kết quả cuộc khảo sát mới nhất của Reuters/Ipsos chỉ ra tỷ lệ ủng hộ dành cho ông đã lao dốc về mức thấp kỷ lục kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng vào đầu năm 2025, xuất phát từ làn sóng quay lưng của ngay chính các thành viên đảng Cộng hòa.
Dù ông Trump tuyên bố không lo ngại về hệ lụy chính trị từ cuộc xung đột kéo dài với Iran, giới phân tích cảnh báo đà tăng của giá xăng sẽ là rào cản lớn nhất đe dọa quyền kiểm soát của đảng Cộng hòa tại Quốc hội vào tháng 11 tới.
Trong một diễn biến muộn vào cuối phiên, thị trường chứng khoán Phố Wall đã tạm thời lấy lại sắc xanh nhờ thông tin Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ về một lệnh ngừng bắn mới, giúp hạ nhiệt nhẹ lợi suất trái phiếu và đẩy đồng USD giảm giá so với rổ tiền tệ.
